Kuzey İrlanda

Northern IrelandTuaisceart Éireann
Norlin Airlann
Kuzey İrlanda
Northern Ireland haritadaki konumu
Başkent
ve en büyük şehir
Belfast
Resmî dil(ler)İngilizce
Tanınan bölgesel dil(ler)İrlandaca Ulster İskoçcası
Etnik gruplar (2021)%96,6 Beyaz %1,7 Asyalı %0,8 Karışık %0,6 Siyahi %0,2 Diğer %0,1 İrlandalı Gezgin
Demonimİrlandalı
Kuzey İrlandalı
Liderler
Tarihçe 
• İrlanda Antlaşması 3 Mayıs 1921
Nüfus
• 2021 sayımı1,903,100
GSYİH (SAGP)2018 tahminî
• Toplam49 milyar £
• Kişi başına26.000 £
Para birimiSterlin (GBP)
Zaman dilimiUTC+0 (GMT)
• Yaz (YSU)UTC+1 (BST)
Trafik akışısol
Telefon kodu+44
İnternet alan adı.uk
1924-1973 yılları arasında kullanılan Kuzey İrlanda resmî arması. 1973 yılından beri Kuzey İrlanda'nın resmî arması olmadığından Birleşik Krallık arması kullanılır. 1924-1973 yılları arasında kullanılan Kuzey İrlanda resmî bayrağı. 1973 yılından beri Kuzey İrlanda'nın resmî bayrağı olmadığından Birleşik Krallık bayrağı kullanılır.

Kuzey İrlanda (İngilizce: Northern Ireland, İrlandaca: Tuaisceart Éireann, İskoçça: Norlin Airlann), İrlanda Adası'nda İrlanda'nın kuzeyinde yer alan Birleşik Krallık'a bağlı özerk ülke.

Başkenti Belfast'tır. Yüzölçümü 14.139 km² olup İrlanda adasının %16,75'ini nüfus olarak ise 2021'de 1.903.100 yani %27,1'ini oluşturmaktadır.

Tarih

Kuzey İrlanda olarak bilinen bölge farklı bir tarihe sahiptir. İrlanda Krallığı'na (1541-1800) bağlı olan adanın tümü Londra merkezli, İrlanda ve Büyük Britanya Krallıklarını birleştiren Birlik Kanunu (1800) çerçevesinde 1801 yılında Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı adıyla birleşik bir Krallık halini almıştır. 20. yüzyılın başlarında birlik yanlısı Sir Edward Carson liderliğindeki Birlikçiler İrlanda'da halkın yerinden yönetimine karşı çıkmıştır. Birlikçiler İrlanda adasının tamamında azınlık olmalarına rağmen Ulster denilen Kuzey İrlanda tarafında büyük bir nüfusa sahiptiler.

Demografi

2021 resmi sayımına göre ülkenin nüfusu 1.903.100 kişidir. Bu nüfusun % 37,3'ü Protestan (Presbiteryen, İrlanda Kilisesi, Metodist ve diğer Protestan mezhepleri), % 42,3'i ise Roma Katolik Kilisesi'ne bağlıdır. 26 Mart 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

2021 resmi sayımına göre Kuzey İrlanda'da yaşayanların ulusal kimlikleri

Kimlik 2021
Sadece Britanyalı 31.9%
Sadece İrlandalı 29.1%
Sadece Kuzey İrlandalı 19.8%
Britanyalı ve Kuzey İrlandalı 8.0%
İrlandalı ve Kuzey İrlandalı 1.8%
Britanyalı, İrlandalı ve Kuzey İrlandalı 1.5%
Britanyalı ve İrlandalı 0.6%
İngiliz, İskoç ve Galli 1.5%
Diğer 6.0%

Coğrafya ve iklim

Ülkenin en önemli gölleri Büyük Britanya adalarının içinde de en büyük tatlı su kaynağı olan 392 km²'lik alana sahip Lough Neagh, diğer önemli gölü ise Fermanagh Kontluğu sınırları içindeki Lough Erne'dir. Kuzey İrlanda'nın en büyük adası Antrim sahilindeki Rathlin adasıdır. Sperrin Dağları ülkenin Altın ihtiyacının karşılandığı bir bölgedir. Ayrıca Mourne dağları çevresinde de Granit çıkarılmaktadır. Ülkenin en yüksek noktası Mourne dağlarında 848 metre yüksekliğindeki Slieve Donard'dır.

Kuzey İrlanda'nın tamamında ılıman deniz iklimi etkisini gösterir.

En yüksek sıcaklık: 30.8 °C (87.4 °F) Knockarevan, Garrison yakınları, Fermanagh kontluğu 30 Haziran 1976 ve Belfast'ta 12 Temmuz 1983.

En düşük sıcaklık: -17.5 °C (0.5 °F) Magherally, Banbridge yakınları, Down Kontluğu 1 Ocak 1979.

İdari Bölgeleri

Kuzey İrlanda altı kontluğa ayrılmıştır:

Şehirler

Kuzey İrlanda'da beş kent idari olarak şehir statüsündedir:

Terminoloji

Birlik yanlıları tarafından verilen isimler:

Cumhuriyetçiler tarafından verilen isimler:

Diğer Gruplar tarafından verilen isimler:

Ekonomi

Kuzey İrlanda ekonomisi Birleşik Krallığı oluşturan diğer dört bölge içinde en kötü durumda olanıdır. Buna rağmen ülke ekonomisi gelişmiştir ve geleneksel olarak endüstriyel sanayine bağımlıdır. Özellikle gemi inşası ve tekstil önemli bir yer tutar.

Siyasi partiler

Cumhuriyetçi partiler

Birlik yanlısı partiler

Diğer siyasi partiler

Diller

Kuzey İrlanda'da üç dil konuşulmaktadır: İngilizce, İrlandaca ve Ulster Scots dili.

İngilizce

Kuzey İrlanda'da konuşulan İngilizce, İngiltere'nin West Midlands ve İskoçya'dan gelen göçmenlerin konuştuğu aksana benzeyen Mid Ulster lehçesidir. Kuzey İrlanda halkının yaklaşık % 100'ü tarafından günlük yaşamda kullanılmaktadır.

İrlandaca

İrlanda dilinin kullanımı Birlik yanlılarının engellemesine rağmen Katolik/Cumhuriyetçi nüfus tarafından desteklenmektedir. Belfast'ın Katolik mahallelerinde İrlandaca işaret ve yazılar yollarda kullanılmaktadır. Son yapılan araştırmalarda nüfusun %14'ünün İrlandacayı bildiğini; ancak sadece %1'inin anadili olarak kullandığını göstermiştir.

Ulster Scots ya da Ullan

Ulster Scots dili İskoçya'da konuşulan Scots dilinin bir lehçesidir. Kuzey İrlanda nüfusunun %2'si tarafından konuşulmaktadır.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Northern Ireland". 22 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023. 
  2. ^ "Main statistics for Northern Ireland Statistical bulletin National identity" (PDF). 22 Eylül 2022. 16 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Mayıs 2023. 
  3. ^ http://www.nio.gov.uk/agreement.pdf 3 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (204 KiB)

Dış bağlantılar